🕉️ विष्णू
कार्तिक शुक्ल एकादशी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर)
देवउठनी एकादशी (प्रबोधिनी)
देवउठनी एकादशी (शब्दशः "देव जागे होण्याची एकादशी") हा भगवान विष्णू शेषशय्येवर निद्रिस्त असतात असे मानले जाणाऱ्या 4 महिन्यांच्या चातुर्मासाच्या समाप्तीचा दिवस आहे. या दिवशी ते जागे होतात आणि विवाह, गृहप्रवेश आणि नव्या उपक्रमांचा शुभ काळ पुन्हा सुरू होतो. हा दिवस तुळशी विवाहाशी घट्ट जोडलेला आहे — तुळशीचा शाळिग्रामाशी (विष्णू) होणारा विधिवत विवाह, जो सहसा दुसऱ्या दिवशी केला जातो.
📅 आगामी तारखा
- बुधवार, 10 नोव्हेंबर 2027
- शनिवार, 28 ऑक्टोबर 2028
तारखा नवी दिल्लीच्या (IST) पंचांगावरून काढल्या आहेत. इतर ठिकाणी तिथी वेगळ्या वेळी संपते, त्यामुळे काही वर्षांत दिवस एकाने पुढे-मागे होऊ शकतो.
🔔 पूजा विधी
- सूर्योदयापूर्वी उठा, स्नान करा, घर रांगोळीने सजवा
- तुळशीची पाने आणि ऊस अर्पण करून विष्णू पूजा करा
- देवउठनी मंत्र म्हणा: "उत्तिष्ठ देव! उत्तिष्ठापि देव!"
- अंगणात, तुळशी वृंदावनात आणि मुख्य दारात दिवे लावा
- शाळिग्राम किंवा विष्णूमूर्ती वापरून दुसऱ्या दिवशीच्या तुळशी विवाहाची तयारी करा
📜 नियम
- एकादशीच्या उपवासाचे नियम लागू (धान्य, कडधान्ये, मध नाही)
- ऊस अर्पण करणे पारंपरिक आहे (नव्या पिकाचे प्रतीक)
- चातुर्मासात पुढे ढकललेले विवाह या दिवसापासून पुढे ठरवले जातात
भक्ती ग्रंथालयातील संबंधित वाचन
📖 एकादशी व्रत कथा
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
देवउठनी एकादशी केव्हा येते?
कार्तिक महिन्याची शुक्ल एकादशी — दर वर्षी साधारण नोव्हेंबरच्या मध्यात. अचूक तारखेसाठी चालू वर्षाचे पंचांग पाहा.
यानंतर तुळशी विवाह का साजरा केला जातो?
देवउठनी एकादशीला विष्णू जागे होतात; लगेच दुसऱ्या दिवशी तुळशीचा (वृंदा रूपात) त्यांच्याशी विधिवत विवाह होतो — आणि प्रत्यक्ष लग्नसराई सुरू होते.
संबंधित व्रते
देवउठनी एकादशी (प्रबोधिनी) ची स्मरणपत्रे मिळवा
मोफत साइन अप करा — पुढील अचूक तारीख तुमच्या कॅलेंडरवर मिळवा, त्या दिवसाच्या पंचांगासह.
मोफत स्मरणपत्रे मिळवा →