मुख्य मजकुराकडे जा

📖 व्रत कथा · विष्णू

एकादशी व्रत कथा

राजा अंबरीष आणि एकादशीच्या उगमाची कथा.

🪔

उत्तम प्रसंग

प्रत्येक एकादशी — वर्षात 24; विशेष: वैकुंठ, निर्जला, प्रबोधिनी (देवउठनी)

मराठी अर्थ

**कथा:**

फार पूर्वी सूर्यवंशात राजा अंबरीष राज्य करत होता — तो विष्णूचा महान भक्त होता. तो पूर्ण भक्तिभावाने एकादशीचे व्रत पाळत असे.

एका वर्षी द्वादशीला (एकादशीच्या दुसऱ्या दिवशी), तो उपवास सोडणार तेवढ्यात दुर्वास ऋषी अचानक अतिथी म्हणून राजवाड्यात आले. द्वादशी पारणाच्या नियमानुसार ठरावीक वेळेतच उपवास सोडावा लागतो. पण ऋषींचे आतिथ्य करताना आधी त्यांना भोजन देणे हे पवित्र कर्तव्य होते.

दुर्वास स्नानाला गेले, परत येतो असे सांगून. पारणाची वेळ संपत आली. अंबरीषाच्या गुरूंनी त्याला पाण्याचा एक घोट घेण्याचा सल्ला दिला — शब्दशः उपवास सुटतो पण भावार्थाने नाही — जेणेकरून द्वादशीचा नियम मोडू नये.

दुर्वास परत आले तेव्हा ते संतापले. त्यांनी अंबरीषाला मारण्यासाठी एक राक्षसी निर्माण केली. पण विष्णूचे सुदर्शन चक्र प्रकट झाले, त्याने राक्षसीचा नाश केला आणि मग तिन्ही लोकांत दुर्वासांचा पाठलाग केला. दुर्वास जिथे जिथे पळाले — ब्रह्मा, शिव, अगदी विष्णूच्या स्वतःच्या धामातही — चक्राने त्यांचा पाठलाग केला.

शेवटी विष्णू स्वतः दुर्वासांना म्हणाले: "मी माझ्या भक्तांच्या प्रेमाने बांधलेला आहे. आता फक्त अंबरीषच तुम्हाला वाचवू शकतो." नम्र होऊन दुर्वास परतले, आणि अंबरीषाने पूर्ण सन्मानाने त्यांचे स्वागत केले. चक्र निघून गेले.

**व्रताचे फळ:** जो एकादशीला उपवास करतो, विष्णूची पूजा करतो आणि ही कथा ऐकतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि त्याला विष्णूचे शाश्वत संरक्षण मिळते.

अर्थ आणि महत्त्व

एकादशी (प्रत्येक पंधरवड्याचा 11वा दिवस) हा विष्णूचा दिवस आहे. हे व्रत शरीर आणि मन शुद्ध करते. वर्षातील 24 एकादशी पाळल्याने (काहीजण फक्त एका महिन्यातील पाळतात) मोक्ष मिळतो असे मानले जाते.

विष्णू स्मरणपत्रे मिळवा

विष्णू च्या पूजा आणि व्रतांसाठी पंचांगानुसार वेळेवर स्मरणपत्रे मिळवण्यासाठी मोफत नोंदणी करा.

मोफत सुरुवात करा →