🕉️ कृष्ण
भाद्रपद कृष्ण अष्टमी (ऑगस्ट-सप्टेंबर)
कृष्ण जन्माष्टमी
कृष्ण जन्माष्टमी भाद्रपद कृष्ण अष्टमीला रोहिणी नक्षत्रात मध्यरात्री झालेल्या भगवान कृष्णाच्या जन्माचे स्मरण करते. भाविक सूर्योदयापासून उपवास करतात, मध्यरात्री (निशीथकाळ — जन्माचा नेमका मुहूर्त) कृष्णाचा अभिषेक करतात, रात्रभर भजने गातात आणि मध्यरात्रीच्या पूजेनंतर उपवास सोडतात. दुसऱ्या दिवशी दहीहंडीचा उत्सव असतो — उंच टांगलेल्या दह्याच्या हंड्या फोडण्यासाठी मानवी मनोरे रचले जातात, बालकृष्णाच्या लोणीचोरीच्या लीलांची आठवण म्हणून.
📅 आगामी तारखा
- मंगळवार, 24 ऑगस्ट 2027
- रविवार, 13 ऑगस्ट 2028
तारखा नवी दिल्लीच्या (IST) पंचांगावरून काढल्या आहेत. इतर ठिकाणी तिथी वेगळ्या वेळी संपते, त्यामुळे काही वर्षांत दिवस एकाने पुढे-मागे होऊ शकतो.
🔔 पूजा विधी
- सूर्योदयापासून पूर्ण उपवास (किंवा फलाहार)
- कृष्णाचा पाळणा फुले आणि मोरपिसांनी सजवा
- मध्यरात्रीची पूजा: कृष्णाच्या मूर्तीला पंचामृताने स्नान घाला, नवे पिवळे वस्त्र नेसवा
- शक्य असल्यास 56 भोग (छप्पन भोग) अर्पण करा
- भजने गा; भगवद्गीतेचा 15 वा अध्याय पठण करा
- मध्यरात्रीच्या आरतीनंतर प्रसादाने उपवास सोडा
📜 नियम
- निशीथकाळ (मध्यरात्रीची वेळ) ही पूजेची अत्यावश्यक वेळ
- पिवळा वेश श्रेयस्कर; देवघरात मोरपीस
- लोणी, दही आणि मिठाई हे पारंपरिक नैवेद्य
भक्ती ग्रंथालयातील संबंधित वाचन
📖 मधुराष्टक
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
छप्पन भोग म्हणजे काय?
कृष्णाला अर्पण केले जाणारे 56 वेगवेगळे पदार्थ — आख्यायिकेनुसार कृष्णाने एकदा सलग 7 दिवस उपवास केला; त्याची भरपाई म्हणून लोकांनी त्यांच्या पुढच्या दर्शनावेळी 8 जेवणे × 7 दिवस = 56 पदार्थ अर्पण केले.
दहीहंडी म्हणजे काय?
दुसऱ्या दिवसाचा उत्सव ज्यात गोविंदा पथके 20-40 फूट उंच टांगलेल्या दह्याच्या मातीच्या हंड्या फोडण्यासाठी मानवी मनोरे रचतात — बालकृष्णाच्या लोणीचोरीच्या लीलांची पुनरावृत्ती. विशेषतः महाराष्ट्रात लोकप्रिय.
संबंधित व्रते
कृष्ण जन्माष्टमी ची स्मरणपत्रे मिळवा
मोफत साइन अप करा — पुढील अचूक तारीख तुमच्या कॅलेंडरवर मिळवा, त्या दिवसाच्या पंचांगासह.
मोफत स्मरणपत्रे मिळवा →